02 Dec 08 Ustąpienie wspólnika

Z „ważnych powodów” (art. 118 § 2 KH) bądź też w razie zajścia „przyczyny rozwiązania” spółki (art. 121 KH) sąd może wyrokiem:
1)    orzec o ustąpieniu ze spółki wspólnika, którego dotyczy ów „ważny powód” (art. 118 § 2 KH), bądź też
2)    upoważniać drugiego wspólnika (w spółce dwuosobowej) do przejęcia majątku spółki z obowiązkiem rozliczenia się ze wspólnikiem ustępującym ze spółki.
Jednakże - i taki jest cel powołanych wyżej przepisów - zachowane zostaje dotychczasowe przedsiębiorstwo spółki jawnej. W pierwszym przypadku jest ono nadal przedsiębiorstwem spółki, funkcjonującej już bez udziału wyłączonego wspólnika, w drugim natomiast - przedsiębiorstwem indywidualnym wspólnika byłej spółki jawnej, którego to sąd wyrokiem upoważnił do przejęcia przedsiębiorstwa spółki z jednoczesnym obowiązkiem spłacenia wspólnika, w osobie którego zaszła przyczyna rozwiązania spółki. Zgodnie natomiast z orz. SN z 28.3.1938 r., C II 2575/37 (OSN 1939, Nr 3 poz. 121) wystąpienie wspólnika spółki jawnej z równoczesnym zabronieniem pozostałemu wspólnikowi prowadzenia przedsiębiorstwa pod dotychczasową firmą nie jest zbyciem przedsiębiorstwa przez jednego wspólnika drugiemu.
W razie ustąpienia wspólnika w sytuacji określonej w art. 118 § 2 KH należy zwrócić mu wartość udziału, ustaloną na podstawie osobnego bilansu sporządzonego na dzień wniesienia pozwu o wyłączenie go ze spółki. Jeżeli przy rozliczeniu okaże się, że wartość udziału ustępującego wspólnika jest ujemna, jest on obowiązany do wyrównania spółce przypadającej nań części niedoboru (straty), zob. art. 120 § 4 KH. Wspólnik ustępujący lub jego spadkobiercy uczestniczą w zysku i stratach ze spraw niezakończonych, nie mają jednak wpływu na ich prowadzenie, a mogą tylko żądać wyjaśnień, rachunków i podziału zysku i strat z końcem każdego roku obrotowego (art. 120 § 5 KH).